مشتری (Jupiter) بزرگترین سیاره منظومه شمسی است که در اساطیر رومی به نام پادشاه خدایان نامگذاری شده است. غول گازی مشتری یک معمای طوفانی است که در ابرهای رنگارنگ پیچیده شده توسط بادهای قوی که زیر دایره های حلقه ها و قمرها می چرخد. مشتری غول پیکر است: جرم این سیاره بیش از دو برابر مجموع سایر سیارات منظومه شمسی است. بزرگترین و معروف ترین طوفان آن، لکه قرمز بزرگ، دو برابر عرض زمین است. در سال 1610، زمانی که گالیله چهار قمر بزرگ مشتری را کشف کرد: آیو، اروپا، گانیمد و کالیستو، مشتری به انقلابی در نحوه دیدن جهان - و جایگاه ما در آن کمک کرد. این مشاهدات اولین باری بود که اجرام آسمانی در حال چرخش جسمی غیر از زمین بودند و از دیدگاه کوپرنیک مبنی بر اینکه زمین مرکز جهان نیست حمایت می کرد.

فاصله مشتری از خورشید چقدر است؟

به طور متوسط، مشتری در حدود 483682810 مایل (778412020 کیلومتر) از خورشید می چرخد. این 5.203 برابر فاصله متوسط ​​زمین از خورشید است. در حضیض، زمانی که مشتری به خورشید نزدیک است، این سیاره در فاصله 460276100 مایلی (740742600 کیلومتری) قرار دارد. در آفلیون، یا دورترین فاصله ای که مشتری از خورشید می رسد، 507,089,500 مایل (816,081,400 کیلومتر) دورتر است.

مشتری چگونه است؟ ویژگی های سیاره مشتری

جو مشتری شبیه جوی خورشید است که بیشتر از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است. یک لایه غنی از هلیوم از هیدروژن فلزی سیال، یک هسته "فازی" یا نیمه حل شده در مرکز سیاره را در بر گرفته است. نوارهای رنگارنگ روشن و تاریکی که مشتری را احاطه کرده اند توسط بادهای شدید شرقی-غربی در جو فوقانی سیاره ایجاد می شوند که بیش از 335 مایل در ساعت (539 کیلومتر در ساعت) حرکت می کنند. ابرهای سفید در مناطق روشن از کریستال های آمونیاک منجمد ساخته شده اند، در حالی که ابرهای تیره تر ساخته شده از سایر مواد شیمیایی در کمربندهای تاریک یافت می شوند. در عمیق ترین سطوح قابل مشاهده، ابرهای آبی قرار دارند. نوارهای ابرها به دور از ثابت بودن، در طول زمان تغییر می کنند. در داخل جو، باران الماس ممکن است آسمان ها را پر کند، و در اعماق جو، هسته متراکمی از ترکیب ناشناخته پنهان است. به گفته دانشگاه کلرادو در بولدر، میدان مغناطیسی غول‌پیکر مشتری، قوی‌ترین میدان مغناطیسی سیارات منظومه شمسی است که تقریباً 20000 برابر قدرت زمین است (در برگه جدید باز می‌شود). میدان مغناطیسی الکترون ها و سایر ذرات باردار الکتریکی را در یک کمربند شدید به دام می اندازد که به طور منظم قمرها و حلقه های سیاره را با تشعشعات بیش از 1000 برابر سطح کشنده برای انسان منفجر می کند. این تشعشعات آنقدر شدید است که حتی به فضاپیماهای دارای محافظ شدید، مانند کاوشگر گالیله ناسا، آسیب برساند. مگنتوسفر مشتری حدود 600000 تا 2 میلیون مایل (1 میلیون تا 3 میلیون کیلومتر) به سمت خورشید متورم می شود و تا دمی که بیش از 600 میلیون مایل (1 میلیارد کیلومتر) در پشت این سیاره عظیم امتداد دارد، باریک می شود.

لکه قرمز بزرگ روی مشتری چیست؟

یکی از معروف ترین ویژگی های مشتری، لکه قرمز بزرگ است، یک طوفان غول پیکر شبیه طوفان که بیش از 300 سال طول کشیده است. به گفته ناسا ، لکه قرمز بزرگ در عریض ترین حالت خود تقریباً دو برابر زمین است و لبه آن در خلاف جهت عقربه های ساعت به دور مرکز آن با سرعتی در حدود 270 تا 425 مایل در ساعت (430 تا 680 کیلومتر در ساعت) می چرخد. این چرخش در خلاف جهت عقربه‌های ساعت، آن را به نوعی طوفان تبدیل می‌کند که به آن «آنتی سیکلون» می‌گویند. رنگ طوفان، که معمولاً از قرمز آجری تا کمی قهوه‌ای متغیر است، ممکن است ناشی از مقادیر کمی گوگرد و فسفر در بلورهای آمونیاک در ابرهای مشتری باشد. مدت زمان زیادی است که این نقطه در حال کاهش است، اگرچه ممکن است این میزان در سال های اخیر کند شده باشد. مشتری طوفان های بسیار دیگری نیز دارد. طبق داده‌های جونو در سال 2022، طوفان‌های قطبی غول‌پیکر مشتری توسط همرفت یا گرما که از ارتفاعات پایین‌تر به اتمسفر بالاتر افزایش می‌یابد، رانده می‌شوند، شبیه به روشی که گرداب‌های اقیانوس روی زمین کار می‌کنند.

قمر های سیاره مشتری

مشتری دارای 79 قمر شناخته شده شگفت انگیز است که نام آنها عمدتاً از روی فرزندان و فرزندان خدای رومی به همین نام . چهار قمر بزرگ مشتری به نام های آیو، اروپا، گانیمد و کالیستو توسط گالیله گالیله کشف شدند و به همین دلیل گاهی اوقات قمرهای گالیله ای نیز نامیده می شوند. گانیمد بزرگترین قمر منظومه شمسی است و از پلوتون و عطارد بزرگتر است. این قمر همچنین تنها قمر شناخته شده ای است که میدان مغناطیسی خود را دارد، که ماموریت جونو ناسا در سال 2021 صدای وهم انگیز آن را ثبت کرد. ممکن است حاوی چندین لایه یخ و آب باشد که روی هم چیده شده اند، همراه با بخار آب جوی که برای اولین بار در سال 2021 مشاهده شد. در منظومه مشتری در سال 2030. آیو فعال ترین جسم آتشفشانی در منظومه شمسی است. همانطور که آیو به دور مشتری می چرخد، گرانش بی حد سیاره باعث ایجاد جزر و مد در سطح جامد آیو می شود که 300 فوت (100 متر) ارتفاع دارد و گرمای کافی برای تحریک آتشفشان ایجاد می کند. این آتشفشان ها در هر ثانیه بیش از یک تن مواد را به فضای اطراف ماه رها می کنند و به ایجاد امواج رادیویی عجیب از مشتری کمک می کنند. گوگردی که آتشفشان‌های آن می‌پاشند، ظاهری زرد-نارنجی لکه‌دار به آیو می‌دهد، که باعث می‌شود برخی آن را با پیتزای پپرونی مقایسه کنند.

اروپا، قمر مشتری

پوسته یخ زده اروپا بیشتر از یخ آب تشکیل شده است و ممکن است اقیانوس مایعی را پنهان کند که دو برابر اقیانوس های زمین آب دارد. برخی از این مایع از قطب جنوب اروپا به صورت توده های پراکنده بیرون می زند و در سال 2021 تلسکوپ فضایی هابل بخار آب بیشتری را در بالای سطح اروپا مشاهده کرد. همچنین در سال 2021، برای اولین بار از قطب شمال اروپا عکسبرداری شد و کشف آتشفشان های زیر آب این امید را ایجاد کرد که اروپا می تواند میزبان زندگی باشد. با اداره ملی اقیانوسی و جوی (NOAA) و موسسه اقیانوس شناسی Woods Hole، ناسا ممکن است روزی یک غوطه ور خودمختار را برای کشف اقیانوس های پوشیده از یخ اروپا بفرستد. علاوه بر این، ماموریت ناسا اروپا کلیپر، یک فضاپیمای برنامه ریزی شده که در دهه 2020 پرتاب می شود، 40 تا 45 پرواز را برای بررسی قابلیت سکونت قمر یخی انجام می دهد. کالیستو در بین چهار قمر گالیله کمترین بازتاب یا آلبدو را دارد. این نشان می دهد که سطح آن ممکن است از سنگ تیره و بی رنگ تشکیل شده باشد. به گفته ناسا سطح بسیار حفره ای کالیستو که زمانی همتای خسته کننده سایر قمرهای گالیله در نظر گرفته می شد، ممکن است اقیانوسی مخفی را پنهان کند.

مشتری چگونه منظومه شمسی ما را شکل داد؟

مشتری به عنوان پرجرم ترین جرم منظومه شمسی پس از خورشید، با گرانش بسیار زیاد خود به شکل گیری سرنوشت همسایگی ما در فضا کمک کرده است. بر اساس مقاله ای که در سال 2005 در مجله نیچر منتشر شد مشخص شده است که گرانش مشتری مسئول پرتاب نپتون و اورانوس (به همراه تعداد زیادی از اجرام کوچکتر مانند سیارک ها) از خورشید است. آن مقاله تئوری "تبارشناسی سیاره ای" به نام مدل نیس را ایجاد کرد که به نام شهر فرانسوی که در آن توسعه یافت نامگذاری شد. بر اساس مدل نایس، مشتری و دیگر غول‌های گازی نیز مسئول بمباران سنگین اواخر بودند، دوره‌ای که سیاره جوان زمین و همنوعان نزدیک آن با زباله‌ها رگبار می‌شدند. SwRI نوشت: امروزه، مشتری ممکن است به جلوگیری از بمباران سیارک‌ها و دنباله‌دارها کمک کند و از سیارات درونی با عمل به عنوان "جاروبرقی منظومه شمسی" محافظت کند. گرانش عظیم آن می تواند اجسام کوچکتر را بمکد و جذب کند - مانند برخورد تماشایی مشتری و دنباله دار شومیکر-لوی 9 در سال 1994 - یا آنها را به طور کامل از منظومه شمسی خارج کند. اما همین گرانش هنوز هم می تواند برخی از آن اجرام را به سمت سیارات درونی شتاب دهد، بنابراین این یک موهبت ترکیبی است.

 

منابع: space